Segunda, Fevereiro 19, 2018
Total visitors: 196285

Observadores Uniaun Europeia (UE), kongratula povu Timor-Leste, liu –liu autoridade eleitoral ne’ebe esforsu maka’as hodi organiza elisaun prezidensial ho susesu.

Observadores Uniaun Europeia kongratula povu Timor, liu-liu autoridade eleitoral ne’ebe servisu maka’as organiza elisaun prezidensial ho susesu.

Xefe Observador UE, Izaskun Bilbao Barandica hatete, susesu tanba elisaun ne’e iha duni respeitu ba direitu sufrajiu universal, livre no igual tuir konstituisaun Timor–Leste.

Elisaun ida ne’e signifikante tebes, tanba tuir nia primeira vez orgaun eleitoral organiza elisaun ida sem asistensia husi international.

Tuir nia, elisaun ne’e kumpri duni prosedimentu sira hanesan transparensia hahu husi registu eleitores, kandidatura sira to’o votasaun no kontajen. 

Maske nune’e, komisaun mos identifika kestaun balun ne’ebe presiza hadia hodi asegura elisaun sira iha futuru sai diak liu tan. 

Kestaun sira, hanesan regulamentu kona ba finansiamentu ba partidus politiku, kobertura media, kontrolu sistematika ba tinta ne’ebe uza atu antisipa votu duplu. 

Alende ne’e, sira mos hato’o preokupasoens kona ba prosesu aprovasaun lei eleitoral ne’ebe tarde, kria inserteza ba preparasaun no limitasaun kompetensia Komisaun Nasional Eleisaun (CNE) inklui kandidatu sira la halo tuir kalendario kampania ne’ebe iha.

Nia mos, husu governu atu haforsa programa edukasaun sivika ba oficiais sira no komunidades iha futuru, tanba realidade hatudu atendimentu iha sentru votasaun ladun diak. 

Nia hatete, sira sei akompanha to’o prosesu remata no sei fila mai Timor ho numeru observadores ne’ebe bo’ot liu tan iha elisaun parlamentar ne’ebe sei hala’o iha fulan Julho tinan ne’e. 

Depois konklui elisaun rua ne’e, sira sei publika relatorio observasaun ida ne’ebe haktuir konkluzaun detailu servisu observador sira  no rekomendasaun balun ne’ebe presiza hadia hodi hadia tan prosesu eleitoral iha futuru mai.

Entretantu Prezidente CNE, Alcino Barris agradese ba observadores international no rekonese failansu balun ne’ebe akontese iha elisaun prezidensial tinan ne’e, maibe ne’e susesu ida ne’ebe signifikativu tebes ba povu Timor–Leste. 

“Ita iha duni observador nasional husi sosiedade sivil inklui mos husi igreja mak organiza sira nia ema, maibe la kobre teritoriu tomak, tanba ita iha limitasaun ba rekursu humanus,” nia hateten.

Nia hatete, atu asegura rezultado ne’ebe tranparansia no antisipa iregularidade, sentru votasaun hotu tenke iha observadores, maibe ida ne’e mak situasaun real. 

Kona ba problema logistika ne’ebe kandidatu sira hasoru, nia dehan lei numeru 2/2016 hatete direitu ba partidus politiku sira hafoin elisaun. 

“Sira hatama fali sira nia proposta atu hetan fali sira nia direitu tuir votus ne’ebe sira hetan,” nia hateten.  

Tuir lei ne’e, kada votu bele hetan $1-$10,  maibe iha lei ne’e laiha klasifikasaun ida klaru kona ba osan ida ne’e, entaun presiza iha diploma ministerial ida hodi implementa tuir. 

Iha elisaun hirak liu ba, molok tama ba kampanha, nia dehan partidu politiku sira hetan subsidio husi estado, ba partidu ne’ebe avansa ho koligasaun sira hetan $35 mil, enkuantu avansa mesak $20 mil, maibe lei ne’e halo tiha ona alterasaun. 

Iha parte seluk, eis prezidente Jose Ramos Horta, hato’o agradesementu ba komisaun observador UE nian tanba sai ona sasin ba prosesu demokrasia iha Timor –Leste. 

“Hanesan Timor oan sente orgulho, tanba delegasaun ida ne’e nia influensia maka’as iha mundu, sira iha mensagen ne’ebe diak no bele lori ita nia pais nia naran iha mundu,” nia agradese.

E-mail Subscription

Enter your email address:

    Poll

    Nothing found!

    Follow us on Twitter