Timor-Leste fo ona pasu positivu ida hodi prevene komunidade no labarik husi fuma sigaru no sigaru suar ho rajaun Timor-Leste asina ona Framework Convention on Tabacco Control (FCTC) no ratifika ona maibe nia implementasaun seidauk diak realidade iha fatin publiku balun komunidade sira fuma lainterese
ema seluk nia saúde liu –liu labarik ki’ik sira ne’ebe utiliza fatin publiku hanesan (Mikrolet laran, Warung,centru saúde balun, Bis laran inklui hotel balun maske ne’e risku ba ema seluk nia saúde tanba Timor-Leste seidauk iha lei atu haforsa konvensaun ne’ebe ratifika ona.
“Hau hanoin Timor-Leste iha ona fase importante rua hanesan asina ona konvensaun controla tabacco no ratifika ona maibe seidauk to’o buat ne’ebe presiza tan mak tenke kria lei atu regula ema sira ne’ebe fuma iha fatin publiku no responsabel fatin publiku sira atu labele fuma iha laran hanesan inisiativa ne’ebe responsabel Timor Plaza implementa ona iha nia fatin,” rekomendasaun reprezentante Saúde Mundial, Dr. Jorge Mario Luna, (31/05) iha Timor Plaza.
Dr. Luna hatutan katak atu redus nuneru fuma sigaru iha rai laran estado no governu tenke hasai desizaun ida ne’ebe klaru atu bele prevene hanesan semak fuma iha fatin publiku nia tenke selu multa no governu tenke hasae folin sigaru hanesan nasaun seluk nune’e povu laiha kibi’it hodi sosa ne’e importante tebes tanba fuma sigaru iha fatin publiku sai risku ba komunidade ne’ebe besik liu-liu labarik ki’ik sira atu hetan moras kanker pulmaun, kakorok, TBC, Ispa tanba horon sigaru nia suar.
Iha parte seluk, vice presidente komisaun F ne’ebe trata asuntu Saúde no edukasaun, Deputado Francisco Jeronimo konkorda ho rekomendasaun ne’ebe organizasaun saúde mundial hato’o ba governu iha selebrasaun loron mundial ba tabacco tanba Timor-Leste presiza duni dekretu ida atu hare asuntu ida ne’e.
“Hau hanoin buat ne’ebe WHO fo hatene atu governu halo dekretu lei ida deklara katak iha fatin publiku labele fuma bele fuma iha fatin espesial seluk hanesan iha nasaun seluk nian ne’e importante tebes, hau konkorda ho ida ne’e atu bele evita moras oioin ne’ebe afeita ba ema nia saúde impaktu husi sigaru suar,” dehan Deputado Jeronimo.
