Ho nivel edukasaun ne’ebe akaba deit eskola Sekundariu halo ema balun duvida atu hetan servisu ho pozisaun no salariu ne’ebe diak, tanba ne’e la hakfodak bainhira ema barak tantu mane tantu feto hili servisu iha lozas, restorante, hein rental inklui sai servidor iha uma laran.
Servisu hirak ne’e sira hala’o ho objetivu ida deit ‘atu sustenta moris familia uma laran’. Dalabarak mos trabalhadores sira sai vitima husi sira nia patraun, tanba salariu ne’ebe sira simu la tuir standard salariu minimu ne’ebe governu determina ona liu husi lei Kodigu Laboral foun US$115.
Maske nune’e sira deside atu lakohi halo protesta ba sira nia patraun, tanba tauk lakon servisu. “Hau sente kontente bainhira rona informasaun governu hasa’e ona salario minimu ba trabalhadores sira ho montante $115 kada fulan, maibe foin dadauk hau simu $100 nafatin deit, mas hau la koalia buat ida hasoru hau nia patraun tanba hau hanoin se nia haruka hau sai husi servisu ne’e hau ba tan servisu iha ne’ebe ho nivel edukasaun tamatan sekundaria deit,” hateten Trabalhadora MF ne’ebe servisu iha rental area Kaikoli nian, (03/08),iha Dili.
MF rasik servisu iha rental ne’e foin tinan ida ho balun, tanba situasaun obriga nudar single parent maske ho salariu ne’ebe minimu maibe nia tenke halao servisu ida ne’e, nune’e bele responde oan sira nia nesesidade no nesesidade uma laran.
“Hau nia salariu primeiru hau simu $85, depois agora sa’e ba $100, ne’e la sufsiente maibe pasensia deit ona,” dehan Trabalhadora ne’e.
Enkuantu iha Lei Kodigu Laboral foun ne’ebe Governu liu husi Sekretariu Estadu Formasaun Profesional e Empregu (SEFOPE) lansa foin dadauk, determina ona Salariu Minimu ba trabalhadores unskill (laiha kapasidade) ho montante $115 kada fulan no validu desde 22 Junu tinan ne’e.
“Patraun ne’ebe la selu tuir lei ne’ebe iha, sei selu multa $230,” hateten Inspektor Jeral du Trabalhu, Aniceto Leto Soro.
Trabalhador sira ne’ebe servisu iha fatin hirak ne’ebe temi ona iha leten, uluk tuir lei UNTAET nian, sira simu deit $85 ka $100 kada fulan e situasaun ida ne’e kontinua to’o agora, tanba patraun balun seidauk iha konesementu kona ba lei foun ne’e.
Iha parte seluk tuir Deputada Josefa Alvares Soares, trabalhadora sira labele tauk atu defende sira nia direitu bainhira sira sente los tanba governu liu husi SEFOPE determina ona salariu minimu ba sira.
“Hau hanoin sosializasaun ba lei ne’e importante tebes se trabalhadores sira hatene ona sira nia direitu maibe fo la to’o, sira tenke halo keisa se sira la halo patraun sira nafatin fo $50 dolar deit mos mak ne’e ona,” dehan Deputada Soares.
